Gebouw

   De Groenmarktkerk, de op één na oudste R.K.kerk van Haarlem, gebouwd in 1844, heeft als patroon de H.Antonius van Padua. De kerk in het hart van de stad heeft een karakteristieke bouw, een zeer bijzonder interieur en een mooi orgel.
 
   Vanaf ± 1600 tot 1844 in een schuilkerk in de Damsteeg en daarna tot 1984 op de Nieuwe Groenmarkt is de zielzorg in handen geweest van de paters Franciscanen; vandaar dat deze kerk bij de oudere Haarlemmers bekend is als 'de Paterskerk'.
 
   Na het vertrek van de paters in 1984 kwam de naam 'Groenmarktkerk' in zwang. Het franciscaanse karakter van de parochie is toch nog steeds aanwezig.
 
   De parochie kent uiteraard veel activiteiten. Binnen de parochie wordt, onder begeleiding van een pastor-priester, veel aandacht en zorg besteed aan liturgie en diaconie.
 
De kerk werd gebouwd door de Vlaamse architect Tilman François Suys, die o.a. ook de Mozes en Aäron in Amsterdam bouwde. De stijl is neo-classisistisch met een barokke inslag.
 
De uitvoering met galerijen is een gevolg van de eis van het toenmalige Ministerie van Eredienst, dat de kerk 2000 plaatsen moest hebben (uiteraard staanplaatsen!). Met deze eis dacht men het bouwen van kerken af te remmen.
 
In tegenstelling tot wat veel wordt gezegd is deze kerk géén Waterstaatskerk, d.w.z. zij is niet ontworpen of gebouwd door ambtenaren van het Ministerie van Waterstaat of met financiële steun van de overheid.
 
Hoogaltaar en zijaltaren zijn gemaakt door de beeldhouwer Pieter J. de Cuyper uit Antwerpen en zijn geheel van grenenhout, dat later is geschilderd (gemarmerd). Ook de beelden zijn van zijn hand.
 
De preekstoel (1870): een prachtig werk van de beeldhouwer Louis Veneman uit den Bosch. Het is een geschenk van de parochianen aan pastoor Sprengers b.g.v. zijn zilveren pastoorsfeest.
 
De kruiswegstaties (1845) zijn gemaakt door Anthonius de Brouwer uit Hilversum. Op linnen geschilderd.
 

 
Werk van Haarlemse kunstenaars:
 
Han Bijvoet: gebrandschilderde ramen in de Antoniuskapel en in de Mariakapel/Doopkapel
 
Mies v. Oppenraay: wandschilderingen in beide kapellen en paneeltjes op hoogaltaar (H. Martelaren van Gorcum)
 
Karel Trautwein: gebrandschilderd raam boven hoofdingang (Franciscus van Assisië)
 

 
Galerijkerken zoals deze zijn in Nederland zeldzaam geworden en dienen met de grootste zorg bewaard te worden. Een grote restauratie aan de buitenzijde (schilderwerk en nieuwe ramen) is juist gereed, maar aan de binnenkant moet nog heel wat gebeuren.